ডিজিটেল ডেস্কঃ নৱৰাত্ৰিৰ আজি তৃতীয় দিন। দুৰ্গা পূজাৰ সময় সমাগত। মা দুৰ্গাৰ পূজা-অৰ্চনা কৰিবলৈ অধীৰ আগ্ৰহেৰে ৰৈ আছে ভক্তগণ।
মা দুৰ্গাৰ আছে আছে ১০খন হাত আৰু তিনিটা চকু। মা দুৰ্গাৰ এই ৰূপৰ অৰ্থ কি? ইয়াৰ আঁৰত কি কাহিনী লুকাই আছে?
মা দুৰ্গা পৃথিৱী বিজয়ী, তেওঁৰ দহ হাতত দহটা অস্ত্ৰ আছে। ত্ৰিনয়নত আছে অভয় জ্যোতি, কিন্তু মা দুৰ্গাৰ এই বিশেষ ৰূপৰ আঁৰত আছে এক বিশেষ শাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যা।
পুৰাণৰ মতে মহিষাসুৰক বধ কৰিবলৈ সকলো দেৱতাই দেৱীক ধ্যান আৰু পূজা কৰিছিল। সেয়েহে সকলো দেৱতাৰ শক্তি সঞ্চয় কৰি দেৱী দুৰ্গাৰ সৃষ্টি হৈছিল।
দেৱী দুৰ্গাৰ তিনিটা চকু আৰু দহ হাত মূলতঃ ৰূপক অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। দেৱীৰ এই ৰূপৰ বিভিন্ন ব্যাখ্যা হিন্দু শাস্ত্ৰৰ বিভিন্ন শাস্ত্ৰত পোৱা যায়।
কোৱা হয় যে দেৱীৰ বাওঁ চকু ভাসন বা চন্দ্ৰৰ প্ৰতীক। সোঁ চকু কৰ্ম বা সূৰ্য্যৰ প্ৰতীক। আৰু কপালত থকা চকুটো জ্ঞান বা অগ্নিৰ প্ৰতীক।
দেৱী দুৰ্গাৰ দহ হাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰূপকভাৱে ক’বলৈ গ’লে দেৱীৰ দহখন হাতত দহটা অস্ত্ৰ আছে। এই সকলোবোৰ অস্ত্ৰৰ প্ৰতীকী অৰ্থ বেলেগ বেলেগ। উদাহৰণ স্বৰূপে-
চক্ৰঃ চক্ৰ শ্ৰী বিষ্ণুৱে দিছিল। চক্ৰ শক্তি আৰু সংহতিৰ প্ৰতীক। দেৱী দুৰ্গাৰ হাতত চক্ৰ থকাৰ অৰ্থ হ’ল দেৱী সকলো সৃষ্টিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু।
ত্ৰিশূল: দেৱাদিদেৱ মহাদেৱে দুৰ্গাক নিজৰ ত্ৰিশূল দিলে। এই ত্ৰিশূলৰ তিনিটা শূল মানুহৰ সত্ত্ব, তামহ, ৰাজস এই তিনিটা গুণৰ প্ৰতীক। সত্ত্ব মানে ধৰ্মৰ জ্ঞান, ৰাজস মানে অহংকাৰ আৰু তামহ মানে অন্ধকাৰ। এই তিনিটা গুণৰ সংমিশ্ৰণেৰে সকলো মানুহ সৃষ্টি হয়। এই তিনিটা গুণৰ প্ৰতীকী ৰূপ হৈছে মহাদেৱৰ ত্ৰিশূল।
শংখ: ভগৱান বৰুণে শঙ্খ দিছিল, যিটো অহংকাৰৰ প্ৰতীক। এই শংখৰ শব্দত স্বৰ্গ, মৰ্ত্য আৰু নৰকৰ সকলো দুষ্ট শক্তি ভয় খাই দুৰ্বল হৈ পৰে।
বজ্ৰঃ ইন্দ্ৰ দেৱতাই দেৱী দুৰ্গাক বজ্ৰ দিছিল। ই সংকল্পৰ দৃঢ়তা আৰু সংহতিৰ প্ৰতীক। এই দুটা গুণৰ যোগেদি নিজৰ লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ সংকল্পৰ সৃষ্টি হয়।
সাপঃ দেৱীৰ হাতত এটা সাপ আছে। পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি এই সাপ বিশুদ্ধ চেতনাৰ প্ৰতীক।
গদাঃ যমৰাজে গদা দিছিল, যাক ‘কলদণ্ড’ বুলিও কোৱা হয়। এই অস্ত্ৰ আনুগত্য, প্ৰেম আৰু ভক্তিৰ প্ৰতীক।
ধনু-কাঁড়: ভগৱান পৱনে দুৰ্গাক ধনু-কাঁড় উপহাৰ দিছিল। এই অস্ত্ৰ ধনাত্মক শক্তিৰ প্ৰতীক।
তৰোৱাল: ভগৱান গণেশে মা দুৰ্গাক তৰোৱাল দিয়ে। এই তৰোৱালখন প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰতীক, যাৰ সহায়ত সকলো বৈষম্য আৰু অশুভতাক ধ্বংস কৰিব পাৰি।
ঘণ্টাঃ ঘণ্টাৰ মাতৃ দুৰ্গাক উপহাৰ দিছিল ভগৱান ইন্দ্ৰৰ বাহন ঐৰাৱতে। ইয়াৰ শব্দই অপশক্তিৰ ধ্বংসৰ ইংগিত দিয়ে।
পদুম: ব্ৰহ্মাই দেৱী দুৰ্গাক পদুম ফুল দিয়ে। পদ্ম জ্ঞান আৰু আধ্যাত্মিক চেতনাৰ উত্থানৰ প্ৰতীক।
Continue Reading
