বিশ্ব অৰ্থনীতিত সংকট! তেলৰ তিনিটা মূল পথ বন্ধ হোৱাৰ আশংকাত কঁপিছে সমগ্ৰ বিশ্ব

ডিজিটেল ডেস্ক: বৰ্তমান বিশ্বৰ ভূ-ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাতক কেন্দ্ৰ কৰি বিশ্বৰ শক্তি বজাৰত এক ভয়ংকৰ সংকট ঘনীভূত হৈছে। শেহতীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমত চৰ্চা লাভ কৰা “তেলৰ তিনিওটা ৰাস্তা বন্ধ হোৱা” খবৰে সমগ্ৰ বিশ্বতে ত্ৰাসৰ সৃষ্টি কৰিছে। যদি সঁচাকৈয়ে এই পথসমূহ বন্ধ হৈ পৰে, তেন্তে বিশ্বৰ অৰ্থনীতিত এক বিশাল ধুমুহা আহিব আৰু ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ ভাৰতৰ ওপৰতো গভীৰভাৱে পৰিব।

কি এই তিনিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ তেলৰ পথ?

বিশ্বৰ মুঠ তেল সৰবৰাহৰ এক বৃহৎ অংশ কেইটামান নিৰ্দিষ্ট জলপথ আৰু পাইপলাইনৰ জৰিয়তে হয়। বৰ্তমানৰ যুদ্ধকালীন পৰিস্থিতিত এই পথসমূহেই আটাইতকৈ বেছি সংকটৰ সন্মুখীন হৈছে:

১. হৰমুজ প্ৰণালী (Strait of Hormuz): পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ এই সংকীৰ্ণ জলপথটো বিশ্বৰ তেল পৰিবহণৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ। মধ্যপ্ৰাচ্যৰ দেশসমূহৰ পৰা তেল কঢ়িয়াই অনা ডাঙৰ ডাঙৰ জাহাজসমূহ এই পথেই পাৰ হৈ যায়।

২. বাব-এল-মান্দেব প্ৰণালী (Bab el-Mandeb): লোহিত সাগৰক ভাৰত মহাসাগৰৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা এই জলপথটো ইউৰোপ আৰু এছিয়াৰ মাজৰ বাণিজ্যৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। শেহতীয়া আক্ৰমণৰ বাবে এই পথেৰে জাহাজ চলাচল মাৰাত্মকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।

৩. প্ৰধান স্থলপথৰ পাইপলাইনসমূহ: মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু ইউৰোপক সংযোগ কৰা কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ তেল পাইপলাইন যুদ্ধ আৰু নিৰাপত্তাজনিত কাৰণত বন্ধ হোৱাৰ আশংকাত আছে।

বিশ্বজুৰি কিয় হ’ব হাহাকাৰ?

এই পথসমূহ বন্ধ হ’লে বিশ্বৰ বজাৰত কেঁচা তেলৰ যোগান হঠাতে হ্ৰাস পাব। যোগান হ্ৰাস পালে চাহিদাৰ তুলনাত তেলৰ দাম আকাশলংঘী হৈ পৰিব। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, ইয়াৰ ফলত বিশ্বজুৰি তীব্ৰ উস্মাস্ফীতি (Inflation) বৃদ্ধি পাব, যিয়ে বিশ্ব অৰ্থনীতিক পুনৰ ভয়ংকৰ মন্দাৱস্থাৰ ফালে ঠেলি দিব পাৰে। কাৰখানাৰ উৎপাদন ব্যয় বৃদ্ধি পোৱাৰ লগতে দৈনন্দিন ব্যৱহাৰ্য সামগ্ৰীৰ দামো চৰম পৰ্যায়লৈ যাব।

ভাৰতৰ ওপৰত কিদৰে পৰিব গভীৰ প্ৰভাৱ?

ভাৰতে নিজৰ খাৰুৱা তেলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰায় ৮৫ শতাংশ অংশ বিদেশৰ পৰা আমদানি কৰে, যাৰ এক বৃহত অংশ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ পৰা এই জলপথসমূহৰ মাজেদিয়েই আহে। এই পথসমূহ বন্ধ হ'লে ভাৰতৰ অৰ্থনীতিত কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যাৰ সৃষ্টি হ’ব:

তেলৰ মূল্যবৃদ্ধি: পেট্ৰ'ল, ডিজেল আৰু এলপিজি গেছৰ দাম অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পাব, যাৰ ফলত সাধাৰণ জনতাৰ বাবে জীৱনযাত্ৰা অত্যন্ত কষ্টকৰ হৈ পৰিব।

মুদ্ৰাস্ফীতি আৰু পণ্যাদিৰ মূল্য: ইন্ধনৰ দাম বঢ়াৰ লগে লগে পৰিবহন খৰচ বাঢ়িব আৰু তাৰ প্ৰভাৱত শাক-পাচলি, খাদ্যসামগ্ৰীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সকলো বস্তুৰ দাম জুইছাই হ’ব।

বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰত হেঁচা: অধিক দামত তেল ক্ৰয় কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে ভাৰতৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰত (Foreign Exchange Reserves) তীব্ৰ হেঁচা পৰিব।

বৰ্তমানৰ এই পৰিস্থিতিত শক্তি সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ ভাৰতীয় প্ৰশাসনে বিকল্প উৎসৰ সন্ধান আৰু কৌশলগত তেলৰ ভাণ্ডাৰ (Strategic Petroleum Reserves) ব্যৱহাৰ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। বিশ্বৰ মহাশক্তিৰ সৈতে কূটনৈতিক আলোচনাৰ জৰিয়তে এই সংকটৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পোৱাৰ প্ৰচেষ্টাও অব্যাহত আছে, কিয়নো এই পথসমূহ দীৰ্ঘদিন ধৰি বন্ধ থাকিলে তাৰ পৰিণাম সমগ্ৰ মানৱজাতিৰ বাবে অতি ভয়ংকৰ হ'ব।