গুৱাহাটীত যেতিয়াই কোনো বৃহৎ সংগীতানুষ্ঠান, সাংস্কৃতিক সমাৰোহ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেল অথবা কোনো চেলিব্ৰিটিৰ নাট মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়, তেতিয়াই চহৰখনত এক বিশেষ সামাজিক পৰিৱৰ্তন দেখা যায়। এই প্ৰৱণতাৰ আৰম্ভণি হয় হোৱাটছএপত এটা পোষ্ট অথবা বাতৰি বিয়পি পৰাৰ লগে লগে। তাৰ পাছতে আৰম্ভ হয় ফোনৰ টিলিঙনি।
সাধাৰণতে, প্ৰশ্নটো এনেধৰণৰ হয় – "আয়োজকসকলক চিনি পায়নে?", "দুটা পাছৰ ব্যৱস্থা কৰিব পাৰিবনে?", অথবা "চাৰিটা পাছ কেনেবাকৈ যোগাৰ কৰি দিয়কচোন।" আচৰিত কথাটো হ'ল, খুব কম সংখ্যক লোকেহে প্ৰাথমিক প্ৰশ্নটো সোধে – "টিকটৰ দাম কিমান?" এইটোৱেই গুৱাহাটীৰ "বিনামূলীয়া পাছ" সংস্কৃতিৰ এক লক্ষণীয় দিশ।
এইদৰে বিনামূলীয়া পাছ বিচাৰি ঘূৰি ফুৰা লোকসকলৰ বহুতেই আচলতে আৰ্থিকভাৱে স্বচ্ছল। তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টত হাজাৰ হাজাৰ টকা খৰচ কৰিবলৈ দুবাৰ নাভাবে, নিয়মীয়াকৈ নতুন মডেলৰ ফোন ক্ৰয় কৰে, দামী কফি খায়, অনলাইন শ্বপিং কৰে বা বিদেশ ভ্ৰমণৰ বাবে অহৰহ পৰিকল্পনা কৰে। অথচ, যিটো অনুষ্ঠানত তেওঁলোকে সঁচাকৈয়ে যাব বিচাৰে, তাৰ টিকট ক্ৰয় কৰাটো তেওঁলোকৰ বাবে হঠাতে অনাবশ্যক যেন লাগে। ইয়াৰ কাৰণ আৰ্থিক সামৰ্থ্যৰ অভাৱ নহয়, বৰং এক অন্য ধৰণৰ মানসিকতা।
এই মানসিকতাৰ শিপা আমাৰ মাজত গভীৰভাৱে সোমাই আছে। এটা অদ্ভুত বিশ্বাসে আমাক আৱৰি ৰাখে – যদি আমি কাকোবা চিনি পাওঁ, তেন্তে আন সাধাৰণ লোকৰ দৰে শাৰীত থিয় হৈ টিকট কিনিম কিয়? তেওঁলোকৰ বাবে টিকট কিনিলে নিজকে সাধাৰণ যেন লাগে, আনহাতে বিনামূলীয়া পাছ পালে নিজৰ সামাজিক মৰ্যাদা বা গুৰুত্ব বৃদ্ধি পোৱা যেন লাগে। এইটো আচলতে টকাৰ অৰ্থনীতি নহয়, মৰ্যাদাৰ অৰ্থনীতি।
কিন্তু এই "বিনামূলীয়া" পাছ সঁচাকৈয়ে বিনামূলীয়া নহয়। ইয়াৰ বাবে বহু ফোন কল, অনুগ্ৰহ আৰু কিছুমান অদৃশ্য দায়বদ্ধতাৰ মূল্য দিবলগীয়া হয়। এনে প্ৰৱণতাই কেৱল আয়োজকসকলকে নহয়, বৰং টিকট কিনি অনুষ্ঠান উপভোগ কৰিব বিচৰা সাধাৰণ দৰ্শকসকলকো প্ৰায়ে অসুবিধাত পেলায়। গুৱাহাটীৰ এই বিশেষ সংস্কৃতিয়ে চহৰখনৰ সামাজিক গাঁথনিৰ এক বিশেষ দিশ উন্মোচন কৰে, য'ত মৰ্যাদাৰ হেঁপাহে প্ৰায়ে বাস্তৱিক মূল্যবোধক অতিক্ৰম কৰে।