ডিজিটেল ডেস্ক: গুৰু শিষ্যৰ পৰম্পৰা অতি পুৰণি। গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা বৈদিক যুগৰ পৰাই চলি আহিছে। শিক্ষা আৰু জ্ঞান গুৰুৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলক প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে নতুন প্ৰজন্মই জ্ঞান আহৰণ কৰি শ্ৰেষ্ঠ হৈ পৰে। গুৰুজনাই লাভ কৰা শিক্ষা আৰু জ্ঞান শিষ্যসকলৰ মাজলৈ আগবঢ়ায়। গুৰু শিষ্যৰ এই ধৰণৰ পৰম্পৰা প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ চলি আছে।
গুৰুৱেই আমাক আন্ধাৰ (অজ্ঞান)ৰ পৰা পোহৰলৈ (জ্ঞান) লৈ যায়। এই কাৰণেই ভাৰতীয় সংস্কৃতিত গুৰুক ভগৱানৰ সমান বুলি গণ্য কৰা হয়। গুৰুৰ অৰ্থ বেদ আৰু গীতা-পুৰাণত বিতংভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। যদি আমি গুৰু দক্ষিণাৰ কথা কওঁ, সনাতন ধৰ্মত গুৰুৰ জ্ঞানৰ দৰে গুৰু দক্ষিণাৰো বিশেষ গুৰুত্ব আছে।
বৈদিক আৰু পুৰাণ যুগত শিষ্যসকলক গুৰুৰ দ্বাৰা গুৰুকুলত শিক্ষা দিয়া হৈছিল। শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত যেতিয়া শিষ্যসকলৰ ঘৰলৈ উভতি যোৱাৰ সময় হৈছিল, তেতিয়া গুৰুৱে শিষ্যৰ পৰা গুৰু দক্ষিণা বিচাৰিছিল। ইয়াত গুৰু দক্ষিণা মানে ধন-সম্পত্তি ইত্যাদি নহয়। বৰঞ্চ গুৰুৱে নিজৰ ইচ্ছামতে গুৰু দক্ষিণা হিচাপে শিষ্যৰ পৰা যিকোনো বস্তু দাবী কৰিব পাৰিছিল।
গুৰুৰ আদেশ পালন কৰাটো শিষ্যৰ চূড়ান্ত ধৰ্ম আৰু কৰ্তব্য। এনে অৱস্থাত গুৰুৰ দ্বাৰা বিচৰা গুৰু দক্ষিণাক শিষ্যক দিব লাগে। ইয়াক শিষ্যৰ প্ৰকৃত পৰীক্ষা বুলিও গণ্য কৰা হয়। বহু সময়ত গুৰু দক্ষিণৰ কৰ্তব্য শিষ্যসকলৰ বাবে জীৱন-মৃত্যুৰ প্ৰশ্ন হৈ পৰিছিল। অৰ্জুন, একলব্য, কৃষ্ণ, বলৰামৰ পৰা গুৰু দক্ষিণাৰ ৰূপত গুৰুৰ চৰণত অহংকাৰ, জ্ঞান, অজ্ঞানতা, পদবী, ক্ষমতা আৰু গৌৰৱ আগবঢ়োৱালৈকে গুৰু দক্ষিণাৰ প্ৰকৃত অৰ্থ জানি লওক।
১) অৰ্জুনৰ গুৰু দক্ষিণা- অৰ্জুন আছিল দ্ৰোনাচাৰ্যৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় শিষ্য। যেতিয়া অৰ্জুনে নিজৰ গুৰু দ্ৰোনাচাৰ্যক যুদ্ধক্ষেত্ৰত প্ৰতিদ্বন্দ্বী হিচাপে দেখিছিল, তেতিয়া তেওঁ যুদ্ধ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। এইটোৱেই আছিল অৰ্জুনৰ শিষ্য হিচাপে গুৰুজনাৰ প্ৰতি থকা শ্ৰদ্ধা আৰু প্ৰেম।
২) একলব্যৰ গুৰু দক্ষিণা- একলব্যৰ গুৰুও আছিল দ্ৰোনাচাৰ্য। দ্ৰোনাচাৰ্য্যই যেতিয়া তেওঁৰ শিষ্য একলব্যক গুৰু দক্ষিণা হিচাপে একলব্যৰ সোঁহাতৰ বুঢ়া আঙুলিটো বিচাৰিলে, তেতিয়া একলব্যই লগে লগে তেওঁৰ বুঢ়া আঙুলিটো কাটি গুৰুৰ চৰণত আগবঢ়াই দিলে। ইয়াৰ বাবেই একলব্যৰ খ্যাতি বহু দূৰলৈ বিয়পি পৰিল আৰু তেওঁ ইতিহাসত তেওঁৰ নাম খোদিত হৈ পৰিল।
৩) কৃষ্ণ আৰু বলৰামৰ গুৰু দক্ষিণা- কৃষ্ণ আৰু বলৰামে সন্দীপানীৰ আশ্ৰমত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত গুৰু দক্ষিণৰ পাল আহিলে গুৰুৱে কৃষ্ণক ক’লে যে, বহু আগতেই মোৰ ল’ৰাটোক সাগৰত কুমিৰে গিলি পেলাইছে, তুমিহে তাক লৈ আনা।প্ৰতিজ্ঞা লৈছিল ইয়াৰ পাছত কৃষ্ণ আৰু বলৰামে যমপুৰলৈ গৈ যমৰাজৰ পৰা গুৰুজনাৰ পুত্ৰক ঘূৰাই আনিলে।
৪) অংগুলিমালা গুৰু দক্ষিণা - অংগুলিমালা আছিল এজন ডকাইত যিয়ে মানুহক হত্যা কৰি আঙুলি কাটি মালা হিচাপে পিন্ধিছিল। কিন্তু ভগৱান গৌতম বুদ্ধৰ আশ্ৰয়ত আহি তেওঁ এজন নিষ্ঠুৰ ডকাইতৰ পৰা সন্ন্যাসী হৈ পৰিল।
Continue Reading
