ডিজিটেল ডেস্কঃ পৰমাণুবোৰ ইলেক্ট্ৰন, প্ৰ’টন আৰু নিউট্ৰনৰ দ্বাৰা গঠিত। বিগ বেঙৰ পিছত অনেক মৌলৰ পৰমাণুৰ সৃষ্টি হ’ল। কিন্তু এই প্ৰায় এশটা মৌলৰ পৰমাণু কেনেকৈ গঠিত হ’ল? কেলচিয়াম, আইৰণ, ফচফৰাচ ইত্যাদিসমূহ কেনেকৈ তৈয়াৰ কৰা হয়? প্ৰায় ৭৫ বছৰ পূৰ্বে ব্ৰিটিছ বিজ্

Listen to Article

2 min read

80%

ডিজিটেল ডেস্কঃ পৰমাণুবোৰ ইলেক্ট্ৰন, প্ৰ’টন আৰু নিউট্ৰনৰ দ্বাৰা গঠিত। বিগ বেঙৰ পিছত অনেক মৌলৰ পৰমাণুৰ সৃষ্টি হ’ল। কিন্তু এই প্ৰায় এশটা মৌলৰ পৰমাণু কেনেকৈ গঠিত হ’ল? কেলচিয়াম, আইৰণ, ফচফৰাচ ইত্যাদিসমূহ কেনেকৈ তৈয়াৰ কৰা হয়? প্ৰায় ৭৫ বছৰ পূৰ্বে ব্ৰিটিছ বিজ্ঞানী ফ্ৰেড হয়ল, জিঅ’ফ্ৰে বাৰ্বিজ, মাৰ্গাৰেট বাৰ্বিজ আৰু উইলি ফাউলাৰে প্ৰমাণ কৰিছিল যে পৰমাণুৰ সৃষ্টিৰ মূলতে হ’ল নক্ষত্ৰ।

এতিয়া প্ৰমাণ পোৱা গৈছে যে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত থকা পৰমাণুসমূহ, যিসমূহ এটা তৰাৰ পৰা আন এটা তৰালৈ, বা এটা গ্ৰহৰ পৰা আন এটা গ্ৰহলৈ বিয়পি পৰে- সেইসমূহ নক্ষত্ৰীয় বিস্ফোৰণ বা ছুপাৰন’ভাত সিঁচৰতি হৈ পৰে। সেই সকলোবোৰ মহাজাগতিক ধূলি শেহতীয়াকৈ দুজন বঙালী বিজ্ঞানী কিশলয় দে আৰু অৰ্কপ্ৰৱ শৰংগীৰ নেতৃত্বত এদল বিজ্ঞানীয়ে চিনাক্ত কৰিছে।

আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকাৰ এটা প্ৰতিবেদন অনুযায়ী, কিশলয়ে আমেৰিকাৰ কেম্ব্ৰিজৰ ইনষ্টিটিউট ফৰ এষ্ট্ৰ’ফিজিক্স এণ্ড স্পেচ চাইন্সেছত আৰু ডেনমাৰ্কৰ কোপেনহেগেনৰ বিখ্যাত নীলছ ব’ৰ ইনষ্টিটিউটত অৰ্কপ্ৰ’ভে গৱেষণা কৰিছিল। তেওঁলোকৰ গৱেষণা পত্ৰখন ‘মন্থলী নোটিচছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰ’নমিকেল ছ’চাইটি’ নামৰ আলোচনীখনত প্ৰকাশ পাইছিল।

গৱেষণা পত্ৰখনৰ শিৰোনাম হৈছে ‘টাইপ টু পি ছুপাৰন’ভা ২০০৪ ইটি আৰু ২০১৭ ইএডব্লিউত ধূলি জলাশয়ৰ জেডব্লিউএছটি পৰ্যবেক্ষণ’। সেই দুটা ছুপাৰন’ভা ক্ৰমে ২০০৪ আৰু ২০১৭ চনত আৱিষ্কাৰ হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৮৭ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা এটা তৰাৰ বিস্ফোৰণ (১৯৮৭ক)। ২০০৪ চনৰ ইটিআৰ ২০১৭ ইএডব্লিউ তাৰকাৰাজ্য চি-৬৯৪৬ত। এন জি চি-৬৯৪৬ৰ কাৰ্য্যকৰী নাম হৈছে আতচবাজী গেলাক্সি। সঁচাকৈয়ে সেই তাৰকাৰাজ্যত কোনোবা এটা বা আন এটা তৰা প্ৰায়ে বিস্ফোৰণ ঘটি থাকে। পৃথিৱীৰ পৰা ২.২ বিলিয়ন আলোকবৰ্ষ দূৰত্বত এই ছুপাৰন’ভা দুটা।

কিশলয় আৰু অৰ্কপ্ৰভাই জেমছ ৱেব স্পেচ টেলিস্কোপত থকা মিড ইনফ্ৰাৰেড যন্ত্ৰটো ব্যৱহাৰ কৰি ২০০৪ চনৰ ইটি আৰু ২০১৭ চনৰ ইএডব্লিউ ছুপাৰন’ভা বিশ্লেষণ কৰিছিল। এই যন্ত্ৰটোৱে দুয়োটা ছুপাৰন’ভাই মহাকাশলৈ নিক্ষেপ কৰা বৃহৎ পৰিমাণৰ মহাজাগতিক ধূলিও ধৰা পেলাইছিল। সেই সকলোবোৰ ধূলিকণাই প্ৰাচীন বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত ছুপাৰন’ভাৰ গুৰুত্ব দেখুৱাইছে।

মেৰিলেণ্ডৰ স্পেচ টেলিস্কোপ ছায়েন্স ইনষ্টিটিউটত অধ্যয়ন কৰা আৰু গৱেষণা পত্ৰখনৰ মুখ্য লেখিকা মেলিছা শ্বাহবাণ্ডে কয় যে এই ধৰণৰ গৱেষণা আগতে কেতিয়াও কৰা হোৱা নাছিল। এতিয়া জেমছ ৱেব স্পেচ টেলিস্কোপত থকা মিড ইনফ্ৰাৰেড যন্ত্ৰটোৱে তেনেকৈয়ে কৰি আছে। ১৯৮৭ চনত মাত্ৰ ১ লাখ ৭০ হাজাৰ আলোকবৰ্ষ দূৰত্বত থকা ছুপাৰন’ভাৰ ক্ষেত্ৰত সেই নক্ষত্ৰীয় বিস্ফোৰণৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰা হৈছিল।”