ডিজিটেল ডেস্ক: পুৱাৰ কোমল ৰ'দজাকত নৈৰ বুকুত ডেউকা মেলি উৰি ফুৰা অথবা আকাশৰ পৰা তীব্ৰ বেগেৰে পানীত ডুব মাৰি চিকাৰ ধৰা 'গঙা চিলনী' (River Tern) চৰাইৰ দৃশ্যই নৈপৰীয়া প্ৰকৃতিক এক অনন্য মাত্রা প্রদান কৰে। কেৱল প্রাকৃতিক সৌন্দর্যই নহয়, অসমীয়া সভ্যতা, সংস্কৃতি আৰু নৈপৰীয়া লোকজীৱনৰ সৈতেও এই চৰাইবিধৰ এক নিবিড় আৰু আৱেগিক সম্পর্ক আছে। কিন্তু অসমৰ নদ-নদী আৰু জলাশয়সমূহৰ বুকুত শোভাবর্ধন কৰা এই জলচৰ চৰাইবিধ (বৈজ্ঞানিক নাম Sterna aurantia) বর্তমান গভীৰ অস্তিত্বৰ সংকটত ভুগিছে।
অসমীয়া জনজীৱন নদ-নদীকেন্দ্রিক হোৱা বাবে গঙা চিলনী চৰাইবিধ আমাৰ লোকগীত, বিহুনাম, কবিতা আৰু আধুনিক অসমীয়া গীততো বাৰে বাৰে জীৱন্ত হৈ উঠিছে। বিশেষকৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ পাৰত বাস কৰা মাছমৰীয়া তথা নৈপৰীয়াৰ বাবে গঙাচিলনী কেৱল এটা চৰাই নহয়, বৰঞ্চ নদীৰ বতৰ আৰু মাছৰ স্থিতি বুজাৰ এক প্রাকৃতিক সংকেত স্বৰূপ। গঙা চিলনী এবিধ মজলীয়া আকাৰৰ (প্রায় ৩৮ৰ পৰা৪৩ ছেণ্টিমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ) অত্যন্ত ক্ষিপ্ৰ আৰু সুদর্শন জলচৰ চৰাই। ইয়াৰ পিঠিৰ অংশ ছাইবৰণীয়া বা গাঢ়মুগা, পেট আৰু বুকু বগা, ঠোঁট উজ্জ্বল হালধীয়া আৰু ঠেং দুখন ৰঙা বৰণৰ। প্ৰজননৰ সময়ত ইয়াৰ মূৰত এটা ক'লা টুপীৰ দৰে অংশ দেখা যায়, যিয়ে চৰাইবিধক অধিক আকর্ষণীয় কৰি তোলে।
সাধাৰণতে মাছ, কেঁকোৰা, ভেকুলী আৰু জলজ পোক-পতংগ আদি ইহঁতৰ প্ৰধান খাদ্য। গঙা চিলনীয়ে সাধাৰণতে মাৰ্চ মাহৰ পৰা মে' মাহৰ ভিতৰত নদীৰ নিৰ্জন বালিচৰত বাহ সাজি কণী পাৰে। কিন্তু বর্তমান সময়ত নৈপৰীয়া অঞ্চলত হোৱা অবাধ বালি খনন, নদীৰ প্ৰদূষণ, বৃহৎ নদীবান্ধ নিৰ্মাণ, বালিচৰত হোৱা কৃষিকার্য আৰু মানুহৰ সঘন আহ-যাহৰ ফলত ইহঁতৰ প্রজনন ক্ষেত্রসমূহ ধ্বংস হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, বালিচৰত পাৰি থোৱা কণীসমূহ কুকুৰ, শিয়াল আদি প্রাণীয়ে খাই পেলোৱা বা অকাল বানপানীৰ কবলত পৰি নষ্ট হোৱাৰ ফলতো ইহঁতৰ বংশবৃদ্ধিত তীব্র বাধা আহি পৰিছে।
ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ লগতে থাইলেণ্ড, লাওছ আৰু কম্বোডিয়াৰ দৰে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহতো এই চৰাইবিধৰ সংখ্যা দ্রুতগতিত কমি আহিছে। নদীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাৰ লগতে অসমীয়া লোকসংস্কৃতিৰ এই জীৱন্ত প্রতীকবিধক জীয়াই ৰখাটো অতি জৰুৰী। যদিহে এতিয়াই চৰকাৰ, বন বিভাগ আৰু প্ৰকৃতিপ্রেমী সংগঠনসমূহে একত্ৰিত হৈ প্ৰজননৰ সময়ছোৱাত নদীৰ বালিচৰসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে স্থানীয় ৰাইজৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টি নকৰে, তেন্তে অদূৰ ভৱিষ্যতে অসমৰ নৈৰ বুকুৰ পৰা এই চৰাইবিধ চিৰদিনৰ বাবে হেৰাই যাব। গঙা চিলনী বিলুপ্ত হোৱা মানে আমাৰ নদীকেন্দ্ৰিক সংস্কৃতিৰো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায় হেৰাই যোৱা; সেয়েহে এই অনুপম সৃষ্টিবিধক সংৰক্ষণ কৰাটো আমাৰ সকলোৰে নৈতিক দায়িত্ব।
উৎস: দৈনিক জনমভূমি