ডিজিটেল ডেস্কঃ ভাৰতৰ চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত বেংকত ৪২ হাজাৰ ২৭২ কোটি জমা ধন আছে, যিসমূহ কোনেও দাবী নকৰে। বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰা যেন লাগিলেও কেন্দ্রীয় বিত্ত মন্ত্র্যালয়ৰ উৎসৰ পৰাই এনে তথ্য ওলাই পৰিছে৷
সেই বৃহৎ অনাদায় ধনৰ ভিতৰত ৩৬,১৮৫ কোটি টকা চৰকাৰী বেংকৰ হাতত আৰু ৬,০৮৭ কোটি টকা ব্যক্তিগত বেংকৰ হাতত জমা হয়। ২০১৮-১৯ বিত্তীয় বৰ্ষৰ শেষত দেশৰ চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত বেংকত দাবীহীন জমা ধনৰ পৰিমাণ আছিল ১৭,৭৮৪ কোটি টকা। বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ নথি অনুসৰি ২০২৩ চনৰ ৩১ মাৰ্চত ৪২ হাজাৰ ২৭২ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পাইছে। অৰ্থাৎ ভাৰতীয় বেংকৰ হাতত থকা নন-ক্লেইমেণ্ট ডিপ’জিটৰ পৰিমাণ বিগত পাঁচ বছৰত প্ৰায় ডেৰ-দুগুণ বৃদ্ধি পাইছে।
যোৱা বিত্তীয় বৰ্ষত চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত বেংকত দাবীহীন জমা ধনৰ পৰিমাণ আছিল ৩২ হাজাৰ ৯৩৪ কোটি। এবছৰত যিটো প্ৰায় ১০ হাজাৰ কোটি টকা বৃদ্ধি পাইছে। ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ নিয়ম অনুসৰি ১০ বছৰ ধৰি দাবী নকৰাকৈ থকা বা মেচিউৰিটিৰ তাৰিখৰ পৰা ১০ বছৰৰ ভিতৰত দাবী নকৰা ফিক্সড ডিপ’জিটক ‘অক্লেইমড ডিপ’জিট’ বোলা হয়। জমা হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়।
আৰ বি আইয়ে কেৱল চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত বেংকৰ হাতত নহয়, বিদেশী বেংক, গ্ৰাম্য বেংক, সমবায় বেংকৰ হাতত থকা দাবীহীন ধনৰ খবৰ ৰাখে।
সংবাদ মাধ্যম ‘নিউজ ১৮’ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ নথি অনুসৰি ২০০০ চনলৈকে ভাৰতৰ সকলো বেংকৰ হাতত থকা দাবীহীন ধনৰ পৰিমাণ আছিল প্ৰায় ৫৩৫ কোটি টকা। ২০০২ চনৰ শেষৰ ফালে প্ৰায় ৬৮০ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পালে। কেইবছৰমানৰ পাছত সেই সংখ্যা ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছে।
১৯৯৯ চনত দেশৰ সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী বেংক ষ্টেট বেংক অৱ ইণ্ডিয়া (এছ বি আই)ৰ দাবীহীন আছিল ১৪৪.২৬ কোটি টকা। ২০১৩ চনত ১৪৬৯.৯৯ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১৮ চনত এই ধনৰাশি ২১৫৬ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পায়। ২০২০ চনত ৩,৫৭৭ কোটি টকা।
২০২৩ চনত এছ বি আইৰ হাতত দাবী নকৰা ধনৰ পৰিমাণ ৮,০৮৬ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পাইছে। অৰ্থাৎ দুটা দশকৰ ভিতৰত এছ বি আইত জমা হোৱা দাবীহীন জমা ধন প্ৰায় ৫৬ গুণ বৃদ্ধি পাইছে।
আনহাতে ভাৰতৰ চৰকাৰী বেংকৰ একাউণ্টত দেখা গৈছে যে ২০০০ চনত সেই বেংকসমূহৰ হাতত আছিল ৪০১.৯৪ কোটি টকা, যাৰ কোনো দাবীদাৰ নাছিল। ২০১১ চনত বৃদ্ধি পাই ১৯৪৪.৫২ কোটি টকা হয়। ২০১৮ চনত আছিল ৯,০১৯ কোটি। ২০২৩ চনত সেই ধন আৰু অধিক বৃদ্ধি পাই ৩৫,০১২ কোটি টকা হ’ব। অৰ্থাৎ যোৱা দুটা দশকত ভাৰতীয় বেংকত ডিমাণ্ড ডিপ’জিট প্ৰায় ৯০ গুণ বৃদ্ধি পাইছে।
সেই হাজাৰ কোটি টকাৰ দাবীদাৰ কিয় নাই? আৰ বি আইৰ মতে, গ্ৰাহকৰ মৃত্যু বা এখন দেশৰ পৰা আন এখন দেশলৈ প্ৰব্ৰজন, পাৰিবাৰিক বিবাদ বা আইনী জটিলতাৰ বাবে এই ধনৰ কোনো দাবীদাৰ নাই। কিছুমান ক্ষেত্ৰত আন কাৰণো আছে।
আৰ বি আইয়ে লগতে কয় যে মূলতঃ সঞ্চয় আৰু কাৰেণ্ট একাউণ্ট বন্ধ নকৰাৰ বাবেই দাবীহীন জমা ধন বৃদ্ধি পাইছে। আনকি মৃত গ্ৰাহকৰ একাউণ্টৰ ক্ষেত্ৰতো মনোনীত বা উত্তৰাধিকাৰীয়ে দাবী নকৰাৰ বাবে বেংকসমূহে বহু পৰিমাণে দাবী নকৰা ধন জমা কৰি ৰাখিছে।
বেংকে প্ৰতি বছৰে এই দাবীহীন একাউণ্টৰ তালিকা আৰ বি আইক জমা দিয়ে। ইয়াৰ পিছত জমা ধন ‘জমাকাৰী শিক্ষা আৰু সজাগতা (ডি ই এ) পুঁজি আঁচনি’ পুঁজিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব আৰ বি আই। কিন্তু যিকোনো গ্ৰাহক বা তেওঁলোকৰ আইনী উত্তৰাধিকাৰীয়ে উপযুক্ত প্ৰমাণৰ সৈতে ইচ্ছা কৰিলে ধন উলিয়াব পাৰে। উপযুক্ত সুতও পাব।
Continue Reading
