ডিজিটেল ডেস্কঃ সকলোতে সিঁচৰতি হৈ থাকে বালি। পৰিৱেশবিদসকলে কয়, পানীৰ পিছত এই প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱহাৰ আটাইতকৈ বেছি। অপব্যৱহাৰো হৈছে। মূলতঃ আধুনিক সভ্যতাত বালিৰ ভূমিকা অত্যন্ত বেছি। সেইবাবেই নদীৰ পাৰ আৰু সাগৰৰ পাৰৰ পৰা নিয়মিতভাৱে বালি লোৱা হয়। প্ৰতিদিনে যিমান বালি খনন কৰা হয়, সিমান বালি নতুনকৈ সৃষ্টি হোৱা নাই। তাতেই বাঢ়িছে সমস্যা।
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচী (UNEP)ৰ মতে যোৱা দুটা দশকত বালিৰ চাহিদা তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৯ চনত বিশ্বত বালিৰ চাহিদা আছিল ৫০ কোটি টন। নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত সাতৰ পৰা আঠবাৰ বালি এক টন চিমেণ্টৰ লগত মিহলাই দিব লাগে। তেতিয়াহে নিৰ্মাণ কাৰ্য শক্তিশালী হয়।
ইউএনইপিৰ মতে ২০১২ চনত বালিৰে কৰা সকলো নিৰ্মাণৰ কাম যোগ কৰিলে বিষুৱৰেখাৰ কাষেৰে ৮৮ ফুট উচ্চতাৰ দেৱাল এখন সমগ্ৰ বিশ্বতে নিৰ্মাণ কৰিব পৰা যাব। আৰু এই নিৰ্মাণৰ বাবে বিশ্বৰ কেইবাখনো দেশত বালি উলিওৱা হয়। প্ৰয়োজনতকৈ বহু বেছি বালি উলিওৱা হয়। ইয়াৰ পিছত ইয়াৰ বেছিভাগেই অপচয় হয়।
বালিৰ এই নিৰ্বিচাৰ নিষ্কাশনৰ বাবেই পৃথিৱীয়ে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে। বানপানীৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বৃদ্ধি। বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজিয়ে কয় যে নিৰ্বিচাৰে বালি খননে মাটি শিথিল কৰি তুলিছে। সেইবাবেই বানপানীৰ ধাৰা বাঢ়িছে।
নদীৰ তলৰ পৰা অবিৰতভাৱে বালি উলিওৱাটোৱেও পৰিৱেশৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। WWF ৰ ভূতত্ত্ববিদ মাৰ্ক গাউচে কয় যে নদীৰ তলত বালিয়ে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত সহায় কৰিব পাৰে। নদীৰ বদ্বীপ এটা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ওখ হয় যদিহে পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ পলি, বালি থাকে। ফলত সাগৰৰ নিমখীয়া পানী নদীত প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে।
নদীৰ তলৰ পৰা বালি লোৱাৰ বাবে পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ক্ষতিসাধন হৈছে। নদীত বাস কৰা মাছ, জীৱ-জন্তু, গছ-গছনিবোৰ মৃত্যুমুখত পৰিছে। বহুতো বিৰল প্ৰাণী নোহোৱা হৈ গৈ আছে। আনকি মাছৰ সংখ্যাও কমি যাব পাৰে বুলি বিজ্ঞানীসকলৰ মতে।
বালিৰ আশে-পাশে এটা মাফিয়া চক্ৰও গঢ় লৈ উঠিছে। এই প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহ ক্ৰয়-বিক্ৰয় কৰি বহু লোক কোটিপতি হৈ পৰিছে। এই উত্তেজনাত বহু লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। সাংবাদিক ভিন্স বেইজাৰে বালিৰ ইতিহাসৰ ওপৰত এখন গ্ৰন্থ লিখিছিল। সেই কিতাপখনত তেওঁ কৈছিল যে কেনেকৈ মাফিয়াই আৰক্ষীক উৎকোচ দি বালি সৰবৰাহ কৰিছিল।
বেইজাৰে তেওঁৰ কিতাপখনত কয় যে চীন, কেনিয়া, ইণ্ডোনেছিয়া, ভিয়েটনামত বালিৰ চোৰাং ব্যৱসায় দেখা যায়। কিন্তু সম্ভৱতঃ ভাৰতত সৰ্বাধিক বালিৰ সৰবৰাহ হয়।
প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত কাম কৰা এটা বেচৰকাৰী সংস্থাৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ২০১৯ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰা ২০২০ চনৰ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত ভাৰতত ৩৯ জন লোক বালি সৰবৰাহৰ বলি হৈছিল। নিহতসকলৰ ভিতৰত আছে ২৩ জন নাগৰিক, ৫ জন সাংবাদিক আৰু সমাজকৰ্মী, ১১ জন চৰকাৰী কৰ্মী। বালিৰ চোৰাং ব্যৱসায় বন্ধ কৰি দিওঁতে নিহত হয়।
প্রাক্তন খনি মন্ত্রী পীয়ুষ গোৱেলে কয় যে ২০১৫-১৬ চনত ১৯ হাজাৰ অবৈধ খনন কাণ্ড সংঘটিত হৈছিল৷ ইয়াৰ ভিতৰত আছে বালি খনন।
এই সৰবৰাহ বন্ধ কৰিবলৈ চৰকাৰে বালি খনন বৈধ কৰিবলৈ দাবী জনায়। তেতিয়া দুৰ্নীতি আৰু হত্যা কমি যাব। যদিও পৰিৱেশবিদসকলে ভাবে, এইদৰে সমস্যাৰ সমাধান নহ’ব। ওলোটাটো বাঢ়িব। আৰু আমি যদি এনেদৰে আগবাঢ়ি যাওঁ, তেন্তে অতি সোনকালে বালিবোৰ পৃথিৱীৰ বুকুৰ পৰা শেষ হৈ যাব।
২০১৪ চনত ইউএনইপিয়ে এক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰি বালি এক বিৰল প্ৰাকৃতিক সম্পদ বুলি উল্লেখ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কমাব লাগে। স্বেচ্ছাচাৰী নিৰ্মাণৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰাখিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে।
গৱেষকসকলৰ মতে পৃথিৱীৰ মজুত ৰখাৰ বাবে বালি পুনঃব্যৱহাৰৰ প্ৰয়োজন। কিন্তু কাঁচ, প্লেটৰ দৰে ঘৰ, অট্টালিকাৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰস্বম্যাদী নহয়। এই সকলোবোৰ দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা হৈছে। ফলত বালি পুনঃব্যৱহাৰৰ সুযোগ কম হয়।
বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চই কয় যে নিৰ্মাণৰ ওপৰত কৰ বৃদ্ধি কৰিলে এই ধাৰা হ্ৰাস পাব। ফলত বালিৰ ব্যৱহাৰো কমি যাব। ইয়াৰ উপৰিও ঘৰ নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত বালিৰ বিকল্পৰ বিষয়েও চিন্তা কৰা উচিত। ঘৰবোৰ সম্ভৱ হ’লে কাঠ, খেৰ বা বোকাৰে নিৰ্মাণ কৰিব লাগে।
বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চই কয় যে নিৰ্মাণৰ ওপৰত কৰ বৃদ্ধি কৰিলে এই ধাৰা হ্ৰাস পাব। ফলত বালিৰ ব্যৱহাৰো কমি যাব। ইয়াৰ উপৰিও ঘৰ নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত বালিৰ বিকল্পৰ বিষয়েও চিন্তা কৰা উচিত। ঘৰবোৰ সম্ভৱ হ’লে কাঠ, খেৰ বা বোকাৰে নিৰ্মাণ কৰিব লাগে।
Continue Reading
