ডিজিটেল ডেস্কঃ পৃথিৱীত তিনি প্ৰকাৰৰ শাসন ব্যৱস্থা আছেৃ গণতন্ত্ৰ, ৰাজতন্ত্ৰ আৰু একনায়কত্ববাদ। ৰাইজে নিৰ্বাচিত কৰা চৰকাৰক গণতন্ত্ৰ বোলে। ভাৰত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গণতন্ত্ৰ। ছৌদি আৰব, কাটাৰ, সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী, ওমান, ব্ৰুনাই আদি দেশত ৰাজতন্ত্ৰৰ প্ৰচলন আছে। তাত ৰজা শাসক। উত্তৰ কোৰিয়া একনায়কত্ববাদ। তাত একমাত্ৰ প্ৰশাসক কিম জং উন।
২০০৮ চনলৈকে ভাৰতৰ উত্তৰ চুবুৰীয়া নেপালতো ৰাজতন্ত্ৰ আছিল। সেই বছৰৰ ২৮ মে’ত ২৪০ বছৰীয়া ৰাজতন্ত্ৰ বিলুপ্ত কৰি নেপালত গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। কিন্তু শেহতীয়াকৈ নেপালত ৰাজতন্ত্ৰ ঘূৰাই অনাৰ দাবী উত্থাপন হৈছে। তাৰ সমান্তৰালকৈ নেপালীসকলেও নিজৰ দেশক ‘হিন্দুৰাষ্ট্ৰ’ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ দাবী জনাইছে। কাঠমাণ্ডুত এই দাবীক লৈ ৰাইজে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।
জ্ঞানেন্দ্ৰ নেপালৰ শেষ ৰজা আছিল। ২০০৬ চনত তেওঁক পদচ্যুত কৰা হৈছিল। দুবছৰৰ ভিতৰতে নেপালৰ গণতন্ত্ৰৰ পথ আৰম্ভ হ’ল। নেপালত পুৰণি ৰজাক ঘূৰাই অনাৰ দাবী উত্থাপন হৈছে। ক্ষমতাৰ পৰা বঞ্চিত হোৱাৰ পিছত জ্ঞানেন্দ্ৰই নেপালৰ এজন সাধাৰণ নাগৰিক হিচাপে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁৰ কোনো ৰাজনৈতিক বা প্ৰশাসনিক ক্ষমতা নাই। আনকি, তেওঁ কোনো চৰকাৰী সুবিধা নাপায়।
শুকুৰবাৰে কাঠমাণ্ডুত গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে হাজাৰ হাজাৰ নেপালীৰ সমদল দেখা যায়। দেশৰ জাতীয় পতাকা ধৰি তেওঁলোকে পুৰণি ৰজা আৰু পুৰণি শাসন ব্যৱস্থাক ঘূৰাই অনাৰ দাবী উত্থাপন কৰে। নেপালৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী তথা বৰ্তমানৰ বিৰোধী দলৰ নেতা কে পি অলিৰ নেতৃত্বত এই প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। সেই দলৰ নেত্ৰী দুৰ্গা প্ৰসাইয়ে চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে ক্ষুব্ধ ৰাইজক একত্ৰিত কৰিছিল।
ৰাজধানীলৈ যোৱাৰ পথত নেপালীৰ এই বিক্ষোভৰ ঠিক আগতে চৰকাৰে কাঠমাণ্ডুত প্ৰতিবাদী আন্দোলনৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। ফলত ক্ষুব্ধ ৰাইজক বাধা দিবলৈ আৰক্ষীয়ে লাঠিচালনাৰ আশ্ৰয় লয়। ইয়াৰ উপৰিও শোভাযাত্ৰাত পানীৰ কামান, কন্দুৱা গেছও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী পুষ্প কমল দাহাল ওৰফে প্ৰচণ্ড দেশ পৰিচালনাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে ক্ষুব্ধসকলে। তেওঁৰ কাৰ্যকালত নেপালত দুৰ্নীতি বিয়পি পৰে। তেওঁৰ শাসনত ধৰ্মৰো কোনো নিৰাপত্তা বাকী নাথাকে।
বৰ্তমান নেপাল চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিৰোধীৰ মূল আহিলা হৈছে দুৰ্নীতি। চলিত বৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে পোহৰলৈ আহিছিল এক বৃহৎ দুৰ্নীতিৰ অভিযোগ। একাংশই দাবী কৰে যে ই চৰকাৰৰ ভেটি জোকাৰি গৈছে। অভিযোগ অনুসৰি নেপাল চৰকাৰৰ শীৰ্ষ নেতাসকলে নেপালী নাগৰিকৰ ভুৱা নথি-পত্ৰ বনাই ভূটানৰ শৰণাৰ্থী বুলি দেখুৱাই আমেৰিকালৈ প্ৰেৰণ কৰিছে। এই অভিযোগে চৰকাৰক অস্বস্তিত পেলাইছে।
যদিও গণতান্ত্ৰিক নেপালত আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা ধৰ্ম নাই, তথাপিও সংখ্যাগৰিষ্ঠ হিন্দু। দেশৰ এটা অংশই নেপালক হিন্দু ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰিবলৈ দাবী জনাইছে। নেপালত যেতিয়া ৰাজতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল তেতিয়া দেশখন হিন্দু ৰাষ্ট্ৰ নামেৰে জনাজাত আছিল। গণতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত নেপালক ধৰ্মনিৰপেক্ষ ঘোষণা কৰা হৈছিল। পিছত সেই স্বীকৃতি দেশৰ সংবিধানতো দিয়া হ’ল। নেপালৰ এটা অংশই দাবী কৰে যে যদি ৰাজতন্ত্ৰ ঘূৰি আহে তেন্তে নেপালক পুনৰ হিন্দু ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিলে দেশৰ পৰিস্থিতি উন্নত হ’ব। চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে এই জনমত ব্যৱহাৰ কৰি ৰাজপথলৈ ওলাই আহিছে অলিৰ দল।
নেপালৰ সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতিৰ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ আমি দেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসলৈ উভতি চাব লাগিব। ১৭৬৮ চনত তাত ৰাজতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা হয়। ২০০১ চনত নেপালৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ ওপৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ আঘাত আহিছিল। ৰজা বীৰেন্দ্ৰকে ধৰি ৰাজপৰিয়ালৰ ৯ জন সদস্যক গুলীয়াই হত্যা কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত জ্ঞানেন্দ্ৰ সিংহাসনত বহিল। প্ৰজাসকলৰ মাজত তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ক্ৰোধ বাঢ়ি গ’ল। দিনৰ পিছত দিন প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হৈ অৱশেষত ২০০৬ চনত ৰাজা জ্ঞানেন্দ্ৰই ক্ষমতা ত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। দুবছৰৰ ভিতৰতে নেপালৰ পৰা ৰাজতন্ত্ৰ আঁতৰাই দিয়া হয়।
২০১৫ চনত নেপালৰ সংবিধান ৰচনা কৰা হৈছিল। সংবিধান স্বীকৃতি পোৱাৰ পিছতেই প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈছিল কে পি অলি। তিনিবাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ চকীত বহিছে। তেওঁ নেপালৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সৈতে জড়িত। নেপালৰ বৰ্তমানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী প্ৰচন্দৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰি অলি ক্ষমতালৈ আহিছিল। কিন্তু প্ৰতিশ্ৰুতি অনুসৰি সময় পাৰ হৈ গ’লেও তেওঁ প্ৰচন্দৰ হাতত ক্ষমতা গতাই দিব বিচৰা নাছিল। সেই সময়ত নেপালত অলিৰ বিৰুদ্ধে গণ প্ৰতিবাদ হৈছিল। পিছলৈ তেওঁ বিৰোধীৰ লগত মিলি চৰকাৰ গঠন কৰে।
গণতন্ত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত নেপাল এখন নতুন দেশ। ৰাজনীতিৰ এই অশান্ত পৰিস্থিতিত ক্ষুব্ধ নেপালৰ জনসাধাৰণ। পৰিস্থিতিৰ বাবে নতুন শাসন ব্যৱস্থাক দোষাৰোপ কৰে। বহুতে ২৪০ বছৰ ধৰি নেপালীসকলে চিনাকি হৈ থকা ৰাজতন্ত্ৰলৈ উভতি যাব বিচাৰে। নেপালত অধিক শক্তিশালী হৈ আহিছে ৰাজতন্ত্ৰৰ দাবী। হিন্দু ধৰ্মৰ অনিশ্চয়তাৰ বাবেও এই শাসন ব্যৱস্থাক দোষাৰোপ কৰিছে।
Continue Reading
