ডিজিটেল ডেস্কঃ ‘গ্ৰাউণ্ড ইফেক্ট ভেহিকেল (GEV)’, কম উচ্চতাত বা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ ওপৰত তীব্ৰ বেগত এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যাব পৰা বাহন। সহজ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে বায়ুৰ চাপে এখন বিমান উৰিবলৈ বাধ্য কৰে ৰাণৱেত দৌৰি থাকোঁতে গতি বৃদ্ধি হোৱাৰ লগে লগে বিমানখনৰ দুয়োফালৰ বতাহে বতাহক জোৰকৈ ঠেলি দিয়ে। ফলত মহাকৰ্ষণীয় টান অতিক্ৰম কৰি বিমানখন বতাহত ওপঙি থাকে। ইয়াক ‘গ্ৰাউণ্ড ইফেক্ট’ বোলা হয়।
এই নীতিৰ ওপৰত জিইভি গঢ় লৈ উঠিছে। অৱশ্যে সাধাৰণ বিমানতকৈ জিইভি বহু ডাঙৰ আৰু গধুৰ। পৰ্টেবিলিটিও অতি উচ্চ। প্ৰথম দৃষ্টিত জিইভিক জাহাজ আৰু বিমানৰ মিশ্ৰণ যেন লাগিব পাৰে। অৱশ্যে জিইভিৰ ভিতৰত কেইবাখনো সাধাৰণ বিমান সোমাব পাৰে। জিইভিক ইক্ৰানোপ্লেন বুলিও কোৱা হয়।
লুন শ্ৰেণীৰ এক্ৰানোপ্লেন হৈছে বিশ্বৰ একমাত্ৰ জিইভি যিবোৰ কেছপিয়ান সাগৰৰ ওপৰত যুদ্ধজাহাজ হিচাপে নিয়োজিত হৈছিল। যুদ্ধত আন এক্ৰানোপ্লেন ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ১৯৭৫ চনত ৰষ্টিছলাভ এলেক্সিভে ডিজাইন কৰিছিল এক্ৰানোপ্লেন। ১৯৭৫ চনৰ পৰা এক্ৰানোপ্লান ছোভিয়েট সেনাৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰিছে। ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ পতনৰ পিছত ৰাছিয়াৰ নৌসেনাইও দীৰ্ঘদিন ধৰি এই বাহনখন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এটা সময়ত এই বাহনখন হৈ পৰিল পৃথিৱীৰ আতংক।
এক্ৰানোপ্লেন সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় চাৰি মিটাৰ বা প্ৰায় ১৩ ফুট উচ্চতাত উৰিব পাৰিছিল। সেই ‘দানৱীয়’ বিমানখনে ডাঙৰ ডাঙৰ ডেউকাৰে বতাহ কাটিব পাৰিছিল। যদিও দেখাত বিমানৰ দৰে, এক্ৰানোপ্লেনক বিমান বা হোভাৰক্ৰাফ্ট বুলি গণ্য কৰা নহয়। বৰঞ্চ এক্ৰানোপ্লানক ‘আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সামুদ্ৰিক সংস্থা’ই জাহাজ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।
‘ভূমিৰ প্ৰভাৱ’ৰ বাবে এক্ৰানোপ্লেন সাগৰ বা পানীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা কেইবা মিটাৰ ওপৰলৈ উৰিব পাৰিছিল। লুন শ্ৰেণীৰ এক্ৰানোপ্লেন পৰীক্ষামূলক কে এম এক্ৰানোপ্লেনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। যাক নাম দিয়া হৈছিল, ‘কেচপিয়ান ছি জায়েণ্ট’। লুন এক্ৰানোপ্লেনত আঠটা ‘কুজনেটছভ এন কে-৮৭’ যান্ত্ৰিক প্ৰপেলাৰ আছিল। এই এক্ৰানোপ্লেনখন ঘণ্টাত সৰ্বোচ্চ ৫৫০ কিলোমিটাৰ বেগত চলিব পাৰিছিল।
জলপথত শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ডিজাইন কৰা যুদ্ধজাহাজখনত পি-২৭০ মহৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আছিল। কিন্তু অলপ পিছতে সেই বাহনখন বাতিল কৰা হ’ল। এক্ৰানোপ্লেনৰ ডিজাইনৰ কেইবাটাও ত্ৰুটি আছিল। ‘গ্ৰাইণ্ড ইফেক্ট’ৰ বাবে পানীৰ ওপৰেৰে উৰিবলৈ সক্ষম হ’লেও স্থলভাগত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা অতিশয় বেছি আছিল। ইয়াৰ উপৰিও ই বৰ বেছি ওপৰলৈ উৰিব পৰা নাছিল, গতিকে শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ আশংকাও বাঢ়ি আহিছিল। সেয়েহে ভৱিষ্যতে এক্ৰানোপ্লেন নিৰ্মাণ নকৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পৰা ৰাছিয়াই আঁতৰি আহিল
দ্বিতীয়টো লুন শ্ৰেণীৰ এক্ৰানোপ্লেন আশীৰ দশকৰ শেষৰ ফালে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ কাম চলি থকাৰ সময়ত ইয়াক ভ্ৰাম্যমাণ চিকিৎসালয় বুলি ভবা হৈছিল। বাৰু, নতুন GEV ওৰফে Ekranoplan ৰ নাম হ’ব ‘Spacetel’ (Rescuer)। কিন্তু ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ পতনৰ পিছত বাহনখনৰ নিৰ্মাণ বন্ধ হৈ পৰে। আজি এই অসম্পূৰ্ণ বাহনখন ভলগা নদীৰ পাৰৰ মধ্য ৰাছিয়াৰ নিজনী নভগ’ৰডৰ এখন পুৰণি কৰ্মশালাত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ৰাছিয়াৰ উপৰিও জাৰ্মানীয়েও জিইভি সৃষ্টিৰ দিশত আগবাঢ়িছিল। কিন্তু পিছলৈ সেই দেশতো জিইভিৰ উৎপাদন বন্ধ হৈ গ’ল।
Continue Reading
