ডিজিটেল ডেস্কঃ আমেৰিকাৰ সকলো ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ ধ্বংস কৰা হৈছে। শুকুৰবাৰে এই কথা ঘোষণা কৰে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি জো বাইডেনে। বাইডেনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণাৰ পিছতো বিশ্বৰ একাংশ পতিয়ন যোৱা নাই। তেওঁলোকৰ সন্দেহজনক প্ৰশ্ন, আমেৰিকাই পৃথিৱীখনক ৰাসায়নিক অস্ত্ৰৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ ইমান সময় কিয় লৈছিল?
নব্বৈৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনত আমেৰিকাই ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে। এই চুক্তিত যুদ্ধক্ষেত্ৰত ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ উৎপাদন, মজুত আৰু ব্যৱহাৰৰ লগতে মজুত ধ্বংস কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।
ৰাসায়নিক অস্ত্ৰৰ বিৰুদ্ধে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তত্বাৱধায়ক সংস্থা অৰ্গেনাইজেচন ফৰ দ্য প্ৰহিবিচন অৱ কেমিকেল ৱেপনছ (অ’পিচিডব্লিউ)ৰ তত্বাৱধানত এই সন্মিলন অনুষ্ঠিত হয়। আমেৰিকাকে ধৰি ১৯৩খন দেশে সেই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তিত সন্মতি প্ৰকাশ কৰিছিল।
সেই চুক্তিৰ তিনিটা দশকৰ পাছত অৱশেষত বাইডেন প্ৰশাসনে ঘোষণা কৰিলে যে আমেৰিকাৰ শেষৰটো ৰাসায়নিক অস্ত্ৰভাণ্ডাৰ নিৰাপদে ধ্বংস কৰা হৈছে। শুকুৰবাৰে বাইডেনে কয় যে এই কাৰ্য্যই আমাক ৰাসায়নিক অস্ত্ৰৰ ভয়ানকতাৰ পৰা বিশ্বক মুক্ত কৰাৰ এখোজ ওচৰলৈ লৈ গৈছে।
১৯৯৩ চনত ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। দুবছৰৰ পিছত কাৰ্যকৰী হ’ল। শুকুৰবাৰে কেন্টাকিৰ ব্লুগ্ৰাছ কেমিকেল এজেণ্ট-ডেষ্ট্ৰকচন পাইলট প্লাণ্টত আমেৰিকাৰ শেষৰটো ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ নিষ্ক্ৰিয় কৰা বুলি দাবী কৰে বাইডেন প্ৰশাসনে।
চেৰিন নামৰ অতি বিষাক্ত তৰল ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিষ্ক্ৰিয় কৰাৰ পিছত এটা ৰকেট ধ্বংস কৰা হয়। প্ৰেছে দাবী কৰিছিল যে ৰংহীন, গন্ধহীন তৰল পদাৰ্থটো ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
আমেৰিকাৰ ‘শেষ’ ৰাসায়নিক অস্ত্ৰভাণ্ডাৰ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো সঠিকভাৱে সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ দায়িত্বত আছিল কিংষ্টন ৰাইফে। বিশ্বৰ সকলো ঘোষিত ৰাসায়নিক অস্ত্ৰৰ ১০০ শতাংশ ধ্বংস হৈছে বুলিও তেওঁ কয়।
কিন্তু কিংষ্টনৰ কথাক বিশ্বাস কৰিব পাৰিনে? সংবাদ মাধ্যমৰ মতে, বিশ্বৰ বহু দেশত এতিয়াও এনে বিষাক্ত অস্ত্ৰ মজুত আছে। ছিৰিয়াত চলি থকা গৃহযুদ্ধত ক্ল’ৰিন আৰু নাৰ্ভ এজেণ্টৰ দৰে ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে।
২০১৭ চনত উত্তৰ কোৰিয়াৰ নেতা কিম জং উনৰ আঢ়ৈ বছৰীয়া ভাতৃ কিম জংনামক বিষাক্ত গেছৰ দ্বাৰা হত্যা কৰা বুলি অভিযোগ উঠিছিল। আনহাতে ৰাছিয়াই ৰাজনৈতিক হত্যাৰ চেষ্টাত এনে অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে।
প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পৰাই এনে অস্ত্ৰৰ ভয়ানক পৰিণতি বিশ্বই প্ৰত্যক্ষ কৰি আহিছে। দাবী কৰা হৈছে যে সেই বিশ্বযুদ্ধত ১৩ লাখৰো অধিক সৈনিকৰ ওপৰত ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। যাৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ আছিল এক লাখ সৈনিকৰ মৃত্যু।
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত সমগ্ৰ বিশ্বতে পুনৰবাৰ এনে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ মজুত বৃদ্ধি পালে। সেইবাৰ কিন্তু যুদ্ধক্ষেত্ৰত ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহ’ল। কিন্তু নাজী নিঃশেষ শিবিৰত ইয়াৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত শীতল যুদ্ধৰ সময়ত আমেৰিকা আৰু তেতিয়াৰ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বিৰুদ্ধে ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ মজুত ৰখাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল।
ৱাশ্বিংটনৰ জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক ডেভিদ কপল’ৰ মতে, ১৯৯০ চনত আমেৰিকাত ৩০ হাজাৰ টনতকৈ অধিক ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ মজুত আছিল। আনহাতে, ৰাছিয়াৰ অস্ত্ৰভাণ্ডাৰৰ সংখ্যা আছিল কমেও ৪০ হাজাৰ টন।
নব্বৈৰ দশকৰ শেষৰ ফালে আমেৰিকাৰ চেনেটে দেশখনৰ ৰাসায়নিক অস্ত্ৰৰ মজুত ধ্বংস কৰিবলৈ অনুমোদন জনায়। এই সিদ্ধান্ত ঘোষণাৰ পিছত ১৯৯৭ চনত তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি বিল ক্লিণ্টনে কয় যে সমগ্ৰ বিশ্বই আমাৰ নেতৃত্ব অনুসৰণ কৰা উচিত।
কিন্তু বাস্তৱত আমেৰিকাৰ প্ৰশাসনে ইয়াৰ বিপৰীত দিশত খোজ দিয়ে। যদিও সমগ্ৰ বিশ্বতে বৃহৎ পৰিমাণৰ ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ নিষ্ক্ৰিয় কৰা হৈছে, তথাপিও আমেৰিকাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্ধি স্বাক্ষৰ কৰাৰ তিনিটা দশকৰ পিছত কাৰ্যকৰী কৰিছে।
এই কাৰ্য্য আমেৰিকাই ইমান দেৰি কৰিলে কিয়? ক’প্ল’ৰ মতে ৰাসায়নিক অস্ত্ৰভাণ্ডাৰ ধ্বংস কৰাৰ কাম ইমান সহজ নহয়। তেওঁ কয় যে এনে অতি বিষাক্ত ৰাসায়নিক বিস্ফোৰক কামান, ৰকেট বা বোমাত ভৰ্তি হৈ থাকে। সেইবোৰ আঁতৰোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো সহজ নহয়।
ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো যথেষ্ট জটিল। ধ্বংস কৰিবলৈ ঠাইখন এনেদৰে বাছি ল’ব লাগে যাতে ইয়াৰ দ্বাৰা চাৰিওফালৰ পৰিৱেশত কোনো প্ৰভাৱ নপৰে। তাৰ বাবেও বিশেষ প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োজন। উদাহৰণস্বৰূপে বহুতো ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ আছে, যিবোৰ ধ্বংস কৰাৰ আগতে বিশেষ ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰে নিষ্ক্ৰিয় কৰিব লাগে।
কাৰিকৰী দিশটোৰ বাহিৰেও প্ৰশাসনিক নেতৃত্বৰ পৰিৱৰ্তনে এনে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰাটো কাৰ্যতঃ অসম্ভৱ কৰি তুলিছে। ক’প্ল’ৱে কয় যে নেতৃত্বৰ বাৰে বাৰে পৰিৱৰ্তনে ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ ধ্বংস হ’বলগীয়া গতিৰে ৰোধ কৰিছে।
এই প্ৰক্ৰিয়া ৰূপায়ণৰ বাবে আবণ্টিত ধনৰ পৰিমাণ সময়মতে উপলব্ধ হোৱা নাছিল বুলি ক’প্ল’ৱে দাবী কৰে। তেওঁ দাবী কৰিছিল, ফলত আমেৰিকাই বছৰ বছৰ ধৰি ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো কাৰ্যকৰী কৰিব নোৱাৰিলে।
Continue Reading
