ডিজিটেল ডেস্কঃ চীনৰ সৈতে ভাৰতৰ সম্পৰ্ক কেতিয়াও বৰ ‘ভাল’ নাছিল। বৰং ভাৰতৰ সৈতে বাৰ মাহ ধৰি উত্তেজনাত থকা কেইখনমান চুবুৰীয়া দেশৰ ভিতৰত চীন অন্যতম। চীন আৰু ভাৰতৰ সম্পৰ্ক কেতিয়াবা দুয়োখন দেশৰ সীমান্তত দেখা যায়। লাডাখ বা অৰুণাচল প্ৰদেশত বাৰে বাৰে এই উত্তেজনাই বিৰাজ কৰে।
কিন্তু কূটনৈতিক সম্পৰ্ক যিমানেই টেঙা নহওক কিয়, চীন আৰু ভাৰতৰ বাণিজ্য চলি আহিছিল। দুয়োখন দেশৰ বাণিজ্যিক লেনদেন কূটনীতিৰ ‘মায়াজাল’ৰ পৰা বহু দূৰত আছিল।
শেহতীয়াকৈ অৱশ্যে পৰিস্থিতি সলনি হহৈছে। বহু বছৰৰ পাছত চীনৰ সৈতে ভাৰতৰ বাণিজ্যত ঘাটি পৰা দেখা গৈছে। পৰিসংখ্যা অনুসৰি চীন-ভাৰতৰ বাণিজ্য ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পাইছে।
চলিত বৰ্ষৰ প্ৰথমাৰ্ধত চীনৰ সৈতে ভাৰতৰ বাণিজ্য হ্ৰাস পোৱাটোৱে পৰ্যবেক্ষকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। দেখা গৈছে যে এই ছমাহত দুয়োখন দেশৰ মাজত বাণিজ্যিক লেনদেন ০.৯ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে।
যোৱা বৃহস্পতিবাৰে চীনৰ শুল্ক বিভাগে প্ৰকাশ কৰা পৰিসংখ্যা অনুসৰি চলিত বৰ্ষৰ প্ৰথম ছমাহত চীনৰ পৰা ভাৰতলৈ মুঠ ৫৬.৫৩ বিলিয়ন ডলাৰৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰা হৈছে। কিন্তু যোৱা বছৰৰ এই সময়ছোৱাত চীনৰ পৰা ভাৰতলৈ ৫৭.৫১ বিলিয়ন ডলাৰৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰা হৈছিল। ফলত এই বছৰ ৰপ্তানি ০.৯ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে।
একেটা পৰিসংখ্যাই কৈছে যে চলিত বৰ্ষত এতিয়ালৈকে ভাৰতৰ পৰা চীনলৈ মুঠ ৯.৪৯ বিলিয়ন ডলাৰৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰা হৈছে। যোৱা বছৰৰ তুলনাত এই পৰিমাণো কম।
২০২২ চনৰ প্ৰথমাৰ্ধত ভাৰতৰ পৰা চীনলৈ মুঠ ৯.৫৭ বিলিয়ন ডলাৰৰ সামগ্ৰী গৈছিল। অৰ্থাৎ আমদানি আৰু ৰপ্তানি দুয়োটা লেনদেন যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে।
ভাৰত আৰু চীনৰ বাণিজ্যিক সম্পৰ্কৰ বাবে ২০২২ চনটো আছিল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বছৰ। সেই বছৰ দুয়োখন দেশৰ মাজত বাণিজ্য অতিশয় বৃদ্ধি পালে। বাণিজ্যিক লেনদেন আছিল অভূতপূৰ্ব।
পৰিসংখ্যা অনুসৰি ২০২২ চনত চীন আৰু ভাৰতৰ মাজত মুঠ বাণিজ্য ১৩,৫৯৮ কোটি টকা। আমদানি আৰু ৰপ্তানিৰ সংমিশ্ৰণেৰে এই পৰিসংখ্যাই পূৰ্বৰ সকলো নজিৰ ভংগ কৰিলে।
ইয়াৰ পূৰ্বে চীন আৰু ভাৰতৰ মাজত এবছৰৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক বাণিজ্য ১২,৫০০ কোটি টকা। ২০২২ চনত ই ৮.৪ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পায়। কিন্তু এবছৰৰ ভিতৰতে ট্ৰেড গ্ৰাফ পুনৰ তললৈ নামি আহিছে।
ভাৰত-চীন বাণিজ্যৰ এই দুৰ্দশা কিয়? কূটনৈতিক সম্পৰ্কই বাণিজ্যত প্ৰভাৱ পেলাইছিল নেকি? কিন্তু বাস্তৱত ইয়াৰ আঁৰত লুকাই আছে আন এটা অংক।
কেৱল ভাৰতেই নহয়, সামগ্ৰিকভাৱেই চীনৰ বাণিজ্যই উজুটি খাইছে। সকলো ক্ষেত্ৰতে এই বছৰ আমদানি আৰু ৰপ্তানিৰ ক্ষেত্ৰত বেইজিং পিছ পৰি আছে। চলিত বৰ্ষৰ প্ৰথমাৰ্ধত চীনৰ মুঠ বাণিজ্য ৫ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে। ৰপ্তানি ৩.২ শতাংশ আৰু আমদানি ৬.৭ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে।
কোভিডৰ পিছৰ অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ পৰা এতিয়াও সুস্থ হৈ উঠা নাই চীন। ইয়াৰ ফলত দেশৰ বাণিজ্যিক আন্তঃগাঁথনিত প্ৰভাৱ পৰিছে। ইয়াৰ বাবেই বিদেশৰ সৈতে হোৱা লেনদেনৰ পৰিমাণ কমিছে।
ক’ভিডৰ পিছৰ অৰ্থনৈতিক জলবায়ুত চীনত দৈনন্দিন প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীৰ দাম আকাশলংঘী হৈছে। সেই মূল্যবৃদ্ধিৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ চীনৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকে হস্তক্ষেপ কৰিছে। চীনৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকে বিদেশী ক্ৰেতাৰ সুতৰ হাৰ সামান্য বৃদ্ধি কৰিছে। যাৰ বাবে বিদেশী বজাৰত তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীৰ চাহিদা সামান্য হ্ৰাস পাইছে।
এই পৰিস্থিতিত চীনে ঘৰুৱা বাণিজ্যৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিছে। বিদেশত তেওঁলোকৰ ব্যৱসায়ত ক্ষতি হৈছে। দেশৰ ভিতৰত বাণিজ্য বৃদ্ধি হ’লে অৰ্থনীতিৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা হ’ব। চীনৰ ভিতৰত বাণিজ্যই যদি একেধৰণৰ আঘাত লাভ কৰে তেন্তে ছি জিনপিঙৰ দেশখন অতি সোনকালে বিশ্বৰ বৃহত্তম অৰ্থনীতি হিচাপে সমস্যাত পৰিব।
Continue Reading
