ডিজিটেল ডেস্কঃ নব্বৈৰ দশকৰ জাপান চীনলৈ ঘূৰি আহিব নেকি? অৰ্থনৈতিক পৰিসংখ্যালৈ চাই চীনৰ বিশেষজ্ঞসকলেও একেই ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছে। কৰ’না মহামাৰীৰ পিছৰে পৰা চীনৰ অৰ্থনীতিত বিৰাজ কৰিছে অপৰিসীম স্থবিৰতা।

Listen to Article

2 min read

80%

মহামাৰীৰ সময়ত চীন চৰকাৰে সমগ্ৰ দেশতে কঠোৰ Covid-19 নিয়ম বলবৎ কৰিছিল। লকডাউনৰ বাবে বন্ধ হৈ পৰিল স্বাভাৱিক জীৱন। সেই পৰিস্থিতি অতিক্ৰম কৰাৰ পিছত চীনা মানুহৰ স্বভাৱো অলপ সলনি হৈছে।

তিনি বছৰ ধৰি চীনত লকডাউন আছিল। কেইবামাহো স্বাভাৱিক জীৱনৰ পাছত পৰ্যবেক্ষণত দেখা গ’ল যে চীনৰ চহৰ আৰু গ্ৰাম্য বাসিন্দাসকল অধিক মিতব্যয়ী হৈ পৰিল।

অৰ্থাৎ চীনৰ জনসাধাৰণে আজিকালি অধিক খৰচ কৰিবলৈ বিচৰা নাই। ধন সংগ্ৰহ কৰি আছে। দৈনন্দিন জীৱনৰ পৰা অপ্ৰয়োজনীয় বিলাসীতা কাটি পেলালে। যদি পৰ্যাপ্ত নহয় তেন্তে বাকী টকাখিনি ভৱিষ্যতে মজুত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।

চীন চৰকাৰে নাগৰিকৰ ভৱিষ্যতৰ নিশ্চয়তা দিব নোৱাৰাৰ বাবেই নেকি এই সঞ্চয়ৰ ধাৰা? কিছুমান অৰ্থনীতিবিদে তেনেকৈয়ে ভাবে। নাগৰিক জীৱনৰ উন্নতিৰ প্ৰতি চৰকাৰৰ উদাসীনতাক এই মহামাৰীয়ে ইন্ধন যোগাইছিল।

মহামাৰীৰ পৰিস্থিতিয়ে সামগ্ৰিকভাৱে চীনত এক অনিশ্চয়তাৰ ভাৱৰ সৃষ্টি কৰিছে। মানুহে খৰচ কৰিবলৈ ভয় কৰে। ভৱিষ্যতে হঠাৎ চাকৰি হেৰুৱালে বা ডাঙৰ অসুখ হ’লে কোনে টকা দিব? এই চিন্তা এতিয়া চীনাসকলৰ অহৰহ সংগী।

চীনৰ এই সঞ্চয়ৰ ধাৰাটোৱে দেশৰ অৰ্থনীতিক সংকটৰ মাজলৈ ঠেলি দিছে। মানুহে বস্তু কিনিব নিবিচাৰে। ফলত সামগ্ৰী উৎপাদন হৈ আছে যদিও বিক্ৰী হোৱা নাই। বজাৰত চাহিদা কমিছে।

চাহিদাৰ এই হ্ৰাসে চীনত এক অদ্ভুত পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি কৰিছে। সামগ্ৰীৰ দাম বৃদ্ধিৰ পৰিৱৰ্তে হ্ৰাস পাইছে। বহুত উদ্বৃত্ত বাকী আছে। এই পৰিস্থিতিক ‘ডিফ্লেচন’ বুলি কোৱা হয়। যিটো আচলতে মুদ্ৰাস্ফীতিৰ বিপৰীত।

চীনৰ অৰ্থনীতি দীৰ্ঘদিন ধৰি মূলতঃ নিৰ্মাণ উদ্যোগ, ভূমি ৰাজহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। আগতে চৰকাৰে সেই খণ্ডত বিনিয়োগ কৰিছিল। সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন ধাৰণৰ মান উন্নত কৰাৰ ইচ্ছা তেওঁলোকৰ নাছিল। মহামাৰীৰ পিছতে নিৰ্মাণ উদ্যোগে সংকটৰ সন্মুখিন হৈছে।

অৰ্থনীতিৰ শেহতীয়া পৰিস্থিতি দেখি বেইজিঙে ক্ষিপ্ৰতাৰে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ঘৰুৱা বিভিন্ন অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰীৰ ওপৰত ৰাজসাহায্য ঘোষণা কৰা হৈছে। ৰেষ্টুৰেণ্ট, চিনেমা হল আদি মনোৰঞ্জনৰ দিশত চৰকাৰে খৰচ কৰিছে। কিন্তু একাংশ অৰ্থনীতিবিদৰ প্ৰশ্ন, এতিয়া বহু দেৰি হোৱা নাই নেকি?

কিছুমানে চীনৰ এই পৰিস্থিতিক নব্বৈৰ দশকৰ জাপানৰ লগত তুলনা কৰিছে। জাপানৰ সেই অৰ্থনৈতিক অৱস্থাক ‘লোষ্ট ডেকেড’ বুলি কোৱা হয়। ১৯৯১ চনৰ পৰা ২০০৩ চনলৈকে জাপানৰ অৰ্থনীতি ‘হেৰুৱা দশক’ত আছিল। সেই সময়ছোৱাত দেশৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশ মাত্ৰ ১.১৪ শতাংশহে আছিল। অৰ্থাৎ জাপানৰ অৰ্থনীতি স্থবিৰ হৈ পৰিছিল। কোনো অৱনতি, কোনো উন্নতি হোৱা নাছিল।

বহুতে ভাবে যে চীনৰ পৰিস্থিতিও সেই দিশত আগবাঢ়িছে। অৰ্থনীতিৰ গতিশীলতা নাই। আৰ্থিক বৃদ্ধি হোৱা নাই। চীনৰ অধিকাংশ জনসাধাৰণে সাধাৰণতে ছি জিনপিং চৰকাৰৰ প্ৰতি বিতৃষ্ণা আৰু বিতৃষ্ণাত ভুগিছে। তেওঁলোকে চৰকাৰক বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰে।

পৰিসংখ্যাই দেখুৱাইছে যে চীনৰ এজন সাধাৰণ মধ্যবিত্ত শ্ৰমিকৰ মাহিলী দৰমহা আমেৰিকাৰ দৰমহাৰ পঞ্চমাংশও নহয়। চীন চৰকাৰে কেতিয়াও অধিক ধন দি নিজৰ নাগৰিকৰ জীৱন ধাৰণৰ মান উন্নত কৰাৰ কথা কোৱা নাই।

ব্যক্তিগত খণ্ডতো ছবিখন প্ৰায় একেই। ক’ৰ’না মহামাৰীৰ সময়ত কেইবাটাও ক্ষেত্ৰত আই টি কোম্পানীক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে। লগতে শ্ৰমিকৰ দৰমহা বৃদ্ধি কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই। মানুহে সঞ্চয় কৰাৰ প্ৰৱণতাও ইয়াৰ অন্যতম কাৰণ।

মহামাৰী মহামাৰীৰ পিছত চীনৰ অন্যতম ডাঙৰ সমস্যা হৈ পৰিছে নিবনুৱা সমস্যা। নৱ প্ৰজন্মই চাকৰি হেৰুৱাইছে। উপাৰ্জনৰ নতুন উপায় বিচাৰি দৌৰি ফুৰিছে। পৰিসংখ্যা অনুসৰি দেশৰ ২১ শতাংশ যুৱক বৰ্তমান নিবনুৱা।

ভৱিষ্যতৰ নিশ্চয়তাৰ অভাৱত চীনৰ যুৱ প্ৰজন্মই পৰিয়াল গঢ়িবলৈ ভয় কৰে। বিয়া বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ ইচ্ছা হেৰাই গৈছে। ফলত চীনত বৃদ্ধৰ সংখ্যা বাঢ়িছে, যুৱক-যুৱতীৰ পৰিমাণ কমিছে।

চীনৰ অৰ্থনৈতিক সংকটে আন দেশতো প্ৰভাৱ পেলোৱাটো অনিবাৰ্য। কাৰণ চীন এতিয়াও বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম অৰ্থনীতি। বহু দেশৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশ তেওঁলোকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মহামাৰীৰ জোকাৰণি ছি জিনপিঙে শীঘ্ৰে অতিক্ৰম কৰিব বুলি আশাৰে দিন গণিছে অৰ্থনীতিবিদসকলে।