ডিজিটেল ডেস্কঃ আগতে এটা প্ৰকাণ্ড জলাশয় আছিল। ডাঙৰ ডাঙৰ সাগৰীয় মাছবোৰে ঘূৰি ফুৰিছিল। কিন্তু কেইটামান দশকৰ ভিতৰতে হ্ৰদটো ‘অদৃশ্য’ হৈ গ’ল। তাৰ পৰিৱৰ্তে তটা মাটি। পানীৰ লেশমাত্ৰও নাই।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বাবে বিশ্বৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পাইছে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ অশুভতাৰ বিষয়ে বিজ্ঞানী আৰু পৰিৱেশবিদসকলৰ বিভিন্ন ভৱিষ্যদ্বাণী আৰু সতৰ্কবাণী নতুন কথা নহয়। কিন্তু উষ্ণতাৰ এনে বিৰূপ প্ৰভাৱ স্পষ্ট হোৱাৰ এদশকৰো অধিক পূৰ্বেই আৰাল হ্ৰদ সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া হৈ গৈছিল।
ইয়াৰ বৃহৎ আয়তনৰ বাবে আৰাল হ্ৰদক সাগৰৰ লগত তুলনা কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০১০ চনলৈকে কাজাখাস্তান আৰু উজবেকিস্তানৰ মাজৰ এই হ্ৰদটোৰ পানী শুকাই গৈছিল।
আৰাল সাগৰৰ আয়তন আছিল ৬৮ হাজাৰ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। কেৱল সেয়াই নহয়, ই আছিল বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম আবদ্ধ জলভাগ। উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ প্ৰায় ৪৩৫ কিলোমিটাৰ আৰু পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ২৯০ কিলোমিটাৰৰ ওপৰত আৰাল সাগৰ আছিল।
কিন্তু ১৯৬০ চনৰ পৰা ক্ৰমান্বয়ে আৰাল সাগৰ সংকুচিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছে। আমেৰিকাৰ গৱেষণা সংস্থা নাছাই এই ৰহস্যৰ ওপৰত গৱেষণা আৰম্ভ কৰে। বিজ্ঞানীসকলে দাবী কৰিছে যে প্ৰথম সংকটটো আৰল সাগৰত সংঘটিত হৈছিল যেতিয়া হ্ৰদটোক খাদ্য যোগান ধৰা নদীবোৰক পূৰ্বৰ ছোভিয়েট ৰাছিয়া (এতিয়াও গঠন নোহোৱা উজবেকিস্তান)ৰ জলসিঞ্চন প্ৰকল্পলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পিছত। কৃষিভূমি সৃষ্টিৰ বাবে চিৰ দৰিয়া আৰু আমু দৰিয়া নদীক অন্য দিশলৈ ঠেলি দিয়াৰ পিছত পানীৰ সোঁত কমি আহিল।
বিজ্ঞানীসকলে দাবী কৰিছে যে অবৈজ্ঞানিক খাল কটাৰ বাবে আৰাল সাগৰৰ পানীৰ ভাৰসাম্য ধ্বংস হয়। আনহাতে, গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিয়ে আৰাল সাগৰতো প্ৰভাৱ পেলায়। দুটা কাৰণত আৰাল সাগৰৰ পানী কেইটামান দশকৰ পিছত বাষ্পীভৱন হয়।
হ্ৰদটোৰ এটা অংশ বচাবলৈ শেষৰটো খাৱৈৰ প্ৰচেষ্টা হিচাপে কাজাখাস্তানে আৰাল সাগৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ অংশৰ মাজত এটা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰিছে। আজি বিলখনৰ এটা সৰু অংশহে বাকী আছে। উজবেকিস্তানৰ বাসিন্দাসকলে আগল সাগৰ শুকাই যোৱাৰ ফলত সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। এসময়ত আৰাল আছিল ৰাছিয়া আৰু কাজাখস্তানৰ মাজত যোগাযোগৰ মূল মাধ্যম।
ইয়াৰ বাহিৰেও হ্ৰদটো শুকাই যোৱাৰ ফলত সেই অঞ্চলত পানীৰ তীব্ৰ অভাৱ দেখা গৈছে। মানুহৰ শৰীৰত ৰোগে থিতাপি লৈছে। মাছমৰীয়াসকলেও বিগত দশক ধৰি পুৰণি পেছা এৰি নতুন নতুন চাকৰিৰ চেষ্টা কৰি আহিছে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ তথ্য অনুসৰি আৰাল সাগৰ শুকান হোৱাটো একবিংশ শতিকাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ।
বৰ্তমান সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীয়ে আৰাল সাগৰৰ বাকী অংশ সংৰক্ষণ কৰি উজবেকিস্তানৰ পক্ষ লৈছে। কিন্তু এই হ্ৰদটোক পূৰ্বৰ অৱস্থালৈ ঘূৰাই অনাটো প্ৰায় অসম্ভৱ বুলি বিজ্ঞান সমাজৰ একাংশই প্ৰকাশ কৰিছে।
Continue Reading
